Bir gözün yeterince gelişmemesi sonucu görme yeteneğinin zayıf kalması durumudur. Genellikle bir göz, diğerine göre daha zayıf görür. Bu durum, doğuştan veya çocukluk döneminde tedavi edilmediğinde kalıcı olabilir. Göz tembelliği tedavi edilmezse, görme kaybı yaşanabilir. Tedaviye erken başlamak, görme gelişimi için önemlidir. Gözlük, göz egzersizleri veya cerrahi müdahalelerle tedavi edilebilir.
Göz Tembelliği Belirtileri Nelerdir?
Göz tembelliği olan birey, bazen çift görme (diplopi) yaşayabilir. Bu, her iki gözün de düzgün bir şekilde odaklanamaması sonucu ortaya çıkar. Tembel göz, nesneleri net bir şekilde göremez ve odaklanma konusunda zorlanır. Bu durum, özellikle küçük yaşlardaki çocuklarda fark edilebilir. Birey, bir gözünü kapatmadan iki gözle de net bir şekilde göremez. Genellikle tembel göz, daha zayıf olan gözdür. Belirli alanlarda görme kaybına neden olabilir.
Kişi, özellikle zayıf gözle çevresindeki detayları kaçırabilir. Özellikle uzun süreli okumalar veya odaklanmayı gerektiren aktiviteler sırasında göz yorgunluğu yaşanır. Okulda veya başka günlük aktivitelerde bu durumu yaşayan çocuk, görevleri tam olarak yerine getiremez. Düşük performans gösterebilir. Göz tembelliği olan kişi, tembel gözünü kapatmaya veya kısmaya eğilimli olabilir. Bu, görme problemini telafi etme çabasıdır. Erken dönemde fark edilirse tedavi edilebilir. Ancak tedavi için genellikle bir göz doktoruna başvurmak gereklidir.
Göz Tembelliği Neden Olur?
Şaşılık, gözlerin paralel olmaması durumudur. Bir göz düz bakarken diğer göz kayar. Beyin, her iki gözden gelen görüntüleri karşılaştırırken karışıklık yaşayabilir. Bu durumda, beyin yalnızca düz bakan gözün görüntüsünü kabul eder. Kayan gözdeki görme gelişimi engellenir, bu da göz tembelliği yaşanmasına yol açar. Ağırsız gözlük kullanımı veya gözlük eksikliği, göz tembelliği neden olabilir. Bir gözde miyopi, hipermetropi varsa ve tedavi edilmezse, o göz yeterince net görmez gelişimi engellenir. Gözde herhangi bir engel görmenin normal gelişimine engel olabilir. Bu durumlarda görme sinyalleri beyine doğru düzgün iletilmez, bu da ambliyopiye yol açar.
Bazı ailelerde genetik olarak daha yaygın olabilir. Eğer ailenizde bu durumun öyküsü varsa, çocuklarda da bu durumu görmek daha olasıdır. Göz enfeksiyonları ya da göz yaralanmaları, görme gelişimini olumsuz etkileyebilir. Doğumdan hemen sonra yaşanan enfeksiyonlar, bir gözde ambliyopi gelişmesine neden olur. Göz tembelliği erken tespit edilip tedavi edilirse, görme gelişimi normal seviyeye getirilir. Tedavi seçenekleri arasında gözlük kullanımı, göz bandı ile sağlıklı gözün kapatılması, cerrahi müdahaleler ve göz egzersizleri bulunur.
Göz Tembelliği Nasıl Tedavi Edilir?
Göz tembelliği tedavisinde genellikle ilk adım, gözdeki kırma kusurlarını düzeltmek için gözlük ya da kontakt lens kullanmaktır. Kırma kusurları düzeltilmeden tedavi edilemez. En yaygın tedavi yöntemlerinden biri, güçlü gözün kapatılmasıdır. Bu tedavi, zayıf gözü çalıştırmak için güçlü gözün üzerine bant ya da göz kapağı ile kapama yapmayı içerir. Zayıf göz düzenli olarak kullanıldığında, görme yetisi zamanla gelişebilir. Tedavi süresi, tembelliğin şiddetine ve yaşa bağlı olarak değişir. Göz kaslarını güçlendirmek ve beyinle göz arasındaki iletişimi artırmak için biyo-görsel eğitim ve egzersizler kullanılabilir.
Bilgisayar destekli programlar, zayıf gözü kullanmayı teşvik edebilir. Zayıf gözü güçlendirmek amacıyla yapılan bazı özel okul terapileri ve gözlükler, tedavi sürecine yardımcı olabilir. Bu tedavi genellikle 3-6 yaş arasındaki çocuklarda uygulanır. Bazı durumlarda, göz tembelliği tedavisinde ameliyat gerekebilir. Göz kaslarındaki bozukluklar tembelliğe yol açıyorsa, bu bozukluğu düzeltmek amacıyla ameliyat yapılabilir. Son yıllarda, tedavide ilaçlar da kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle atropin damlası, güçlü gözü geçici olarak bulanıklaştırarak zayıf gözü çalıştırmaya teşvik edebilir. Tedavinin başarı oranı, tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar artar. 7 yaşından önce tedavi edilmezse, kalıcı görme kaybına yol açabilir. Bu yüzden çocukların göz muayenelerinin düzenli olarak yapılması önemlidir.
